Τι είναι η επείγουσα αντισύλληψη;
Η επείγουσα αντισύλληψη μειώνει την πιθανότητα μίας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς προστασία, η οποία μπορεί να επιφέρει διάφορες κοινωνικές και ιατρικές επιπτώσεις. Συνήθεις περιπτώσεις στις οποίες θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί περιλαμβάνουν τη μη σωστή λήψη των αντισυλληπτικών δισκίων, το να σπάσει ή να βγει το προφυλακτικό ή η μη χρησιμοποίηση κάποιας αντισυλληπτικής μεθόδου κατά τη διάρκεια του σεξ. Χρησιμοποιείται τέλος μετά από βιασμό μιας γυναίκας.
Πώς λειτουργεί η επείγουσα αντισύλληψη;
Η χρήση της δεν προκαλεί έκτρωση. Μια έκτρωση τερματίζει μια υπάρχουσα εγκυμοσύνη. Στόχος της επείγουσας αντισύλληψης είναι να αποτρέψει την εμφάνιση εγκυμοσύνης. Πρέπει να χρησιμοποιείται αμέσως μετά την απροστάτευτη σεξουαλική επαφή για να είναι αποτελεσματική και δεν λειτουργεί εάν υπάρχει ήδη μία εγκυμοσύνη.
Ποιοι είναι οι τύποι επείγουσας αντισύλληψης;
Υπάρχουν δύο τύποι: 1) το ενδομήτριο σπείραμα χαλκού (σπιράλ) και 2) τα δισκία επείγουσας αντισύλληψης (χάπι της επόμενης ημέρας). Υπάρχουν τρεις τύποι δισκίων: 1) δισκίο με ουλιπριστάλη, 2) δισκία μόνο με προγεσταγόνο (λεβονοργεστρέλη) και 3) συνδυασμένα δισκία με οιστρογόνο και προγεσταγόνο (λιγότερο αποτελεσματικά). Στην Ελλάδα κυκλοφορούν τα δισκία με την ουσία ουλιπριστάλη (ellaOne® elperil®) και αυτά με προγεσταγόνο (ΝοrLevo®, Postinor®) και είναι διαθέσιμα χωρίς ιατρική συνταγή στο φαρμακείο. Το σπιράλ χαλκού τοποθετείται από ένα μαιευτήρα-γυναικολόγο.
Ποια είναι η πιο αποτελεσματική μορφή επείγουσας αντισύλληψης;
Το σπιράλ χαλκού είναι η πιο αποτελεσματική μορφή. Όταν λαμβάνεται σύμφωνα με τις οδηγίες, η ουλιπριστάλη είναι ο πιο αποτελεσματικός τύπος δισκίου, ακολουθούμενο από το χάπι που περιέχει μόνο προγεσταγόνο.
Πώς λειτουργεί το σπιράλ χαλκού;
Το ενδομήτριο σπιράλ χαλκού λειτουργεί κυρίως καθιστώντας το σπέρμα λιγότερο ικανό να γονιμοποιήσει το ωάριο και είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος επείγουσας αντισύλληψης. Μπορεί να τοποθετηθεί εντός 5 ημερών από την απροστάτευτη σεξουαλική επαφή από ένα μαιευτήρα-γυναικολόγο. Στη συνέχεια, εάν η γυναίκα επιθυμεί μπορεί να το κρατήσει (έως και 5-10 χρόνια αναλόγως τις οδηγίες κάθε σπειράματος) για αντισύλληψη. Αφαιρείται ανά πάσα στιγμή εάν υπάρχει η επιθυμία εγκυμοσύνης.
Ποιες είναι οι πιθανές παρενέργειες από τη χρήση του σπιράλ χαλκού;
Υπάρχει η πιθανότητα η ποσότητα αίματος και ο πόνος της περιόδου, τους πρώτους μήνες χρήσης να είναι αυξημένα. Εάν ο πόνος κατά την έμμηνο ρύση (περίοδο) είναι αυξημένος μπορεί να ανακουφιστεί με κοινά αναλγητικά. Και οι δύο ανεπιθύμητες ενέργειες εάν εμφανισθούν συνήθως υποχωρούν εντός 1 έτους από τη χρήση του ενδομήτριου σπιράλ χαλκού.
Πώς λειτουργούν τα δισκία επείγουσας αντισύλληψης;
- Δισκίο με ουλιπριστάλη: Αυτό το φάρμακο επηρεάζει τον τρόπο που λειτουργεί η ορμόνη προγεστερόνη στο σώμα. Θεωρείται ότι καθυστερεί ή εμποδίζει την ωορρηξία και μπορεί να ληφθεί έως και 5 ημέρες μετά το σεξ χωρίς προστασία χωρίς μείωση της αποτελεσματικότητάς του. Όταν λαμβάνεται σύμφωνα με τις οδηγίες, η ουλιπριστάλη είναι πιο αποτελεσματική στην πρόληψη της εγκυμοσύνης από τα δισκία μόνο με προγεσταγόνο ή τα συνδυασμένα δισκία.
- Δισκίο με προγεσταγόνο: Αυτό είναι ένα χάπι που πρέπει να λαμβάνεται το συντομότερο δυνατό μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς προστασία. Το προγεσταγόνο (λεβονοργεστρέλη) είναι μια ορμόνη που περιέχεται στα αντισυλληπτικά δισκία καθώς και σε άλλες μορφές αντισύλληψης. Αποτρέπει την εγκυμοσύνη σταματώντας ή καθυστερώντας την ωορρηξία. Είναι πιο αποτελεσματικό όταν λαμβάνεται εντός 3 ημερών από το σεξ χωρίς προστασία.
Πόσο συχνά μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα δισκία επείγουσας αντισύλληψης;
Τα δισκία επείγουσας αντισύλληψης μπορούν να χρησιμοποιηθούν περισσότερες από μία φορές ακόμα και κατά τη διάρκεια του ίδιου κύκλου, αλλά δεν πρέπει να βασίζεστε σε αυτά ως μακροπρόθεσμη αντισυλληπτική μέθοδο. Δεν είναι τόσο αποτελεσματικά στην πρόληψη της εγκυμοσύνης όσο η σωστή χρήση μιας τυπικής μορφής αντισύλληψης. Μπορεί επίσης να υπάρχουν περισσότερες παρενέργειες από τη συχνή χρήση τους παρά από τη χρήση μιας τυπικής αντισυλληπτικής μεθόδου. Εάν δεν λαμβάνετε αντισυλληπτικά μέτρα, συζητήστε με τον μαιευτήρα-γυναικολόγο σας, σχετικά με το ποια μέθοδος θα λειτουργούσε καλύτερα για εσάς.
Ποιες είναι οι πιθανές παρενέργειες από τη λήψη των δισκίων επείγουσας αντισύλληψης;
Τα δισκία δεν φαίνεται ότι προκαλούν σοβαρές παρενέργειες. Μετά τη χρήση τους, η επόμενη περίοδος εμφανίζεται συνήθως εντός 1 εβδομάδας από την αναμενόμενη μέρα. Μερικές γυναίκες εμφανίζουν ακανόνιστη κολπική αιμόρροια ή κηλίδες την εβδομάδα ή το μήνα μετά. Εάν η επείγουσα αντισύλληψη ληφθεί νωρίτερα στον κύκλο, είναι πιο πιθανό η περίοδος να εμφανισθεί πριν την αναμενόμενη μέρα. Η ακανόνιστη αιμορραγία που σχετίζεται με την επείγουσα αντισύλληψη υποχωρεί από μόνη της, χωρίς θεραπεία. Μπορεί επίσης να εμφανισθούν τα παρακάτω:
- Πονοκέφαλος
- Ναυτία και έμετος
- Ευαισθησία στο στήθος
- Πόνος στην κοιλιά
- Ζάλη
- Αίσθημα κόπωσης
Υπάρχει κάτι που μειώνει την αποτελεσματικότητα των δισκίων επείγουσας αντισύλληψης;
Το υπερβολικό βάρος ή η παχυσαρκία μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητά τους. Σε αυτή την περίπτωση ίσως θα πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο τοποθέτησης ενός σπιράλ χαλκού, η αποτελεσματικότητα του οποίου δεν επηρεάζεται από το βάρος.
Πώς μπορώ να λάβω επείγουσα αντισύλληψη το συντομότερο δυνατό;
Τα δισκία επείγουσας αντισύλληψης είναι διαθέσιμα στα φαρμακεία χωρίς ιατρική συνταγή. Το σπιράλ χαλκού τοποθετείται από μαιευτήρα γυναικολόγο. Ωστόσο να ότι και να επιλεχθεί καλό είναι η γυναίκα να συμβουλευθεί το μαιευτήρα γυναικολόγο της, για να λάβει τις κατάλληλες οδηγίες.
Πώς συνεχίζεται ή γίνεται έναρξη μίας αντισυλληπτικής μεθόδου μετά τη λήψη των δισκίων επείγουσας αντισύλληψης;
Εξαρτάται από τον τύπο των δισκίων:
- Δισκίο με προγεσταγόνο (λεβονοργεστρέλη) (ΝοrLevo®, Postinor®): Μπορεί να συνεχισθεί ή να ξεκινήσει αμέσως οποιαδήποτε μέθοδος αντισύλληψης. Για τις επόμενες 7 ημέρες, πρέπει παράλληλα να χρησιμοποιηθεί μια μέθοδος φραγμού (προφυλακτικό, διάφραγμα) ή να μην υπάρξει σεξουαλική επαφή.
- Δισκίο με ουλιπριστάλη (ellaOne® elperil®): Σε αυτή την περίπτωση, η έναρξη γίνεται 5 ημέρες μετά τη λήψη του. Πρέπει επίσης να χρησιμοποιηθεί μια μέθοδος φραγμού (προφυλακτικό, διάφραγμα) ή να μην υπάρξει σεξουαλική επαφή μέχρι την επόμενη περίοδο. Η ταυτόχρονη λήψη αντισυλληπτικών δισκίων και της ουλιπριστάλης μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα και των δύο φαρμάκων.
Χρειάζεται παρακολούθηση μετά τη χρήση επείγουσας αντισύλληψης;
Δεν χρειάζεται κάποια εξέταση μετά τη λήψη επείγουσας αντισύλληψης. Εάν δεν έρθει η περίοδος εντός μιας εβδομάδας από την αναμενόμενη ημερομηνία τότε πρέπει να γίνει ένα τεστ κύησης και να επικοινωνήσει η γυναίκα με τον γυναικολόγο της.
Εάν υπάρχει ναυτία και προκληθεί έμετος εντός 3 ωρών από την λήψη του δισκίου επείγουσας αντισύλληψης, τότε η δόση πρέπει να επαναληφθεί και πιθανώς να γίνει χρήση κάποιου αντιεμετικού φαρμάκου.
Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η επείγουσα δεν προλαμβάνει τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ).
Μύθοι γύρω από την επείγουσα αντισύλληψη
Είναι μύθος το ότι δεν πρέπει μια γυναίκα να μείνει έγκυος μετά το χάπι της επόμενης ημέρας.
Κανένα από τα δισκία επείγουσας αντισύλληψης δεν έχει αποδειχθεί ότι βλάπτει την γονιμότητα. Στην πραγματικότητα μία γυναίκα μπορεί να μείνει έγκυος μετά τη λήψη του χαπιού της επόμενης ημέρας και για αυτόν τον λόγο χρειάζονται πρόσθετα μέτρα προστασίας (όπως το προφυλακτικό) μετά τη χρήση του.
Η επείγουσα αντισύλληψη δεν είναι μία μορφή άμβλωσης, καθώς στόχος της είναι να αποτρέψει μία εγκυμοσύνη. Κανένα από τα δισκία επείγουσας αντισύλληψης δεν έχει αποδειχθεί ότι βλάπτει την εγκυμοσύνη ή την υγεία του εμβρύου εάν η γυναίκα είναι ήδη έγκυος.
